ZNAJDŹ LEKARZA

środa, 18 Lipiec 2018 Wersja beta
Zobacz:

Stomatologiczne spojrzenie na pacjenta z reumatoidalnym zapaleniem stawów

Streszczenie: Reumatoidalne zapalenie stawów jest przewlekłą chorobą zapalną na podłożu autoimmunologicznym, powodującą liczne problemy kliniczne. Około 20-30% przypadków zmian chorobowych w stawie skroniowo-żuchwowym jest efektem tego schorzenia. W swoim przebiegu oprócz stawów może zajmować również inne tkanki i narządy organizmu.

 

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest przewlekłą układową chorobą tkanki łącznej o podłożu immunologicznym. Charakteryzuje się nieswoistym zapaleniem, przeważnie symetrycznych stawów, oraz występowaniem zmian pozastawowych i powikłań układowych, prowadzących do niepełnosprawności, inwalidztwa i przedwczesnej śmierci.

 

shutterstock_103915271Wyróżnia się dwie postaci choroby: serologicznie dodatnią lub serologicznie ujemną [1]. Jej róznicowanie uzależnione jest od występowania lub nieobecności w surowicy autoprzeciwciał czynnika reumatoidalnego (rheumatoid factor – RF) w klasie IgM i/lub przeciwciał przeciw cytrulinowanemu peptydowi (ACPA). Najbardziej podatne na tę chorobę są osoby między 30-55 rokiem życia, a więc u szczytu aktywności społecznej i rodzinnej [3]. W wyniku powikłań chorzy na RZS umierają dwa razy częściej w stosunku do populacji ludzi zdrowych. Choroba ma charakter przewlekły, wieloletni, z okresowymi nawrotami [2]. Rozpoczyna się z reguły jako zapalenie wielostawowe. Jej początek może być skryty, choć bywa nagły i ostry. Typowe cechy charakteryzujące rozpoczynający się proces chorobowy to: obrzęk, ból, nadmierna ciepłota, deformacje i powiększenie zarysu stawowego okolicy zajętej procesem chorobowym. Najczęściej proces chorobowy dotyczy dłoni, stóp, obejmuje również stawy skokowe i kolanowe. Zmiany występują symetrycznie. Cechą charakterystyczną jest poranne zesztywnienie stawów. Istotna dla stomatologów lokalizacja zmian chorobowych to zajęcie stawu skroniowo-żuchwowego. Wedle różnych danych stanowi ona 20-30% przypadków rozpoznanego klinicznie reumatoidalnego zapalenia stawów.

 

Etiologia

Etiologia tej jednostki chorobowej nie jest ustalona. Na chorobę mogą mieć wpływ infekcje wirusowe i bakteryjne, jednak ich udział w powstawaniu RZS nie został potwierdzony. Uznaje się, że reumatoidalne zapalenie stawów ma charakter wielogenowej „wrażliwości”, a nie etiologii [2, 4-8]. Pojawia się częściej w  rodzinach, których członkowie chorowali lub chorują na RZS. Co ciekawe, bliźnięta jednojajowe, mimo identycznego genomu, często nie zapadają na tę samą chorobę – zgodność występowania waha się od kilku do 30% [2].

 

Reumatoidalne zapalenie stawów, wbrew swej nazwie, to choroba wpływająca w swoim przebiegu na inne lokalizacje organizmu człowieka, również lokalizacje pozastawowe. Objawy pozastawowe towarzyszące reumatoidalnemu zapaleniu stawów to:

1.    Zapalenie twardówki, które wywołuje silne bóle i pogarsza ostrość wzroku.

2.    Powikłania neurologiczne w przebiegu RZS:

•      zajęcie innych nerwów obwodowych, na przykład łokciowego, strzałkowego wspólnego itd.,

•      obwodowa neuropatia,

•      ucisk na szyjny odcinek kręgosłupa, który może wyzwalać zaburzenia czucia korzeniowego lub obwodowego oraz  powodować zaniki mięśniowe.

3.    Powiększenie obwodowych węzłów chłonnych – stwierdza się u około 75% chorych na RZS. Szczególnie często występuje powiększenie węzłów chłonnych pachowych.

4.    Obecność guzków reumatoidalnych – występują u około 1/5 pacjentów z rozpoznanym RZS, najczęściej w miejscach narażonych na ucisk, szczególnie na powierzchni prostowników przedramienia i na tylnej powierzchni ścięgna Achillesa.

5.    Odkładanie się kompleksów immunologicznych w ścianach naczyń – może wywoływać choroby naczyń krwionośnych, głównie naczyń małego kalibru. Zmiany w tętnicach mogą przypominać obraz zapalenia guzkowego. Zmiany naczyniowe mogą prowadzić do martwicy palców, większych owrzodzeń skóry i odosobnionego zapalenia nerwów z powodu uszkodzenia naczyń nerwowych.

6.    Zapalenie płuc – przebiega ono zazwyczaj ze śródmiąższowym rozlanym włóknieniem płuc, klinicznie manifestującym się dusznością. Zmiany w płucach czy opłucnej częściej są bezobjawowe i mają charakter licznych guzków reumatoidalnych.

7.    Zapalenie osierdzia – występuje u około 30% chorych na RZS. Zazwyczaj dochodzi do gromadzenia się niewielkiej ilości płynu surowiczo-włóknistego w worku osierdziowym, czemu towarzyszyć może ból w klatce piersiowej, zazwyczaj bez zaburzeń czynności serca. U około 10% chorych gromadzący się wysięk osierdzia prowadzić może do tamponady serca.

8.    RZS oznacza także inne choroby autoimmunologiczne. Przykładem są choroby autoimmunologiczne tarczycy i zespół Sjögrena.

 

Reumatoidalne zapalenie stawów a zespół Sjögrena

Zespół Sjögrena to przewlekła choroba układowa o nieznanej etiologii, charakteryzująca się naciekiem limfocytów w tkance gruczołów wydzielania zewnętrznego. Prowadzi do upośledzenia lub całkowitej utraty ich funkcji. Proces zapalny obejmuje gruczoły łzowe i ślinowe, charakteryzuje się nawracającym lub przewlekłym powiększeniem ślinianki przyusznej.

 

Objawy istotne w rozpoznawaniu zespołu Sjögrena

•      suchość w jamie ustnej trwająca ponad 3 miesiące (także w nosie, gardle czy pochwie),

•      spadek jakości i ilości śliny (kserostomia),

•      konieczność używania płynów przy połykaniu suchego posiłku,

•      dolegliwości bólowe przy połykaniu posiłku,

•      upośledzenie smaku, węchu,

•      zanik brodawek na języku,

•      błona śluzowa wygładzona, czasem pomarszczona,

•      powiększenie ślinianek (głównie przyusznych),

•      nasilona próchnica (brak oczyszczającego działania śliny i jej niskie pH prowadzą do szybkiego rozwoju próchnicy, zwłaszcza szyjkowej),

•      grzybice (sprzyjające warunki do rozwoju przewlekłych zanikowych kandydoz wywołanych przez drożdżaki z rodziny Candida albicans),

•      uczucie drętwienia, parestezji, głównie w obrębie gałęzi nerwu szczękowego, żuchwowego, a czasem też ocznego (na skutek neuropatii nerwu trójdzielnego).

 

Inne objawy to:

•      suchość oczu i skóry,

•      zmniejszone wydzielanie potu,

•      większa wrażliwość na promienie słoneczne, z możliwością powstawania pokrzywki,

•      oczy są bardziej narażone na zmęczenie, pieką, spojówki są zaczerwienione, często chory ma uczucie „piasku pod powiekami”,

•      kserooftalmia i kserostomia, czyli odpowiednio suchość oczu i ust, dotykają 95% chorych na zespół Sjögrena.

 

Bardzo ciężkim skutkiem zespołu Sjögrena jest rozwój chłoniaka (u 1% chorych), dlatego ważne jest systematyczne monitorowanie stanu chorego, aby móc odpowiednio wcześnie zastosować właściwe leczenie systemowe (chemioterapia).

Przejdź do następnej strony

Strona 1 z 212

Nasi klienci