ZNAJDŹ LEKARZA

piątek, 17 września 2021
Zobacz:

Rak jamy ustnej

Nowotwór jamy ustnej to głównie rak płaskonabłonkowy wywodzący się z błony śluzowej warg, ¾ przednich języka, policzka, dna jamy ustnej, podniebienia twardego, wyrostka zębodołowego, dziąsła i trójkąta zatrzonowcowego (wg. American Joint Committee on Cancer oraz Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób). Raka jamy ustnej diagnozuje się częściej u mężczyzn niż u kobiet, a średnia wieku pacjentów z tą przypadłością wynosi 50 lat.

Nowotwory złośliwe jamy ustnej stanowią 1/3 wszystkich przypadków raka w obrębie głowy. Prawie 90% przypadków raka to nowotwór płaskonabłonkowy (oral squamous cell carcinoma – OSCC), a pozostałe 10% to rzadkie odmiany, takie jak: czerniak, chłoniak, guzy ślinianek, guzy wyrastające z torbieli oraz nowotwory wtórne: w węzłach chłonnych, w kościach, mięśniaki, limforetikularne.

W Polsce rak jamy ustnej pozostaje w granicach 1% wszystkich zachorowań na nowotwory, lecz specyfika tej choroby plasuje ją wysoko w statystykach umieralności pacjentów. Prawie połowa pacjentów zjawia się na kontrolę lekarską w zaawansowanym stadium choroby, co znacznie pogarsza wszelkie rokowania na przyszłość.

Rak jamy ustnej  Zdjęcie ilustracyjne / Adobe Stock

Przyczyny raka jamy ustnej

Najwięcej zachorowań na raka jamy ustnej odnotowuje się wśród pacjentów około 50-tego roku życia. Około 6% (dane z 2014 r) pacjentów nie osiągnęła 45 roku życia.

Niestety, cechą charakterystyczną tego typu nowotworu jest lekceważenie objawów przez pacjentów. Na konsultację zjawiają się dopiero, gdy guz przeszkadza w mowie, połykaniu lub jest wyraźnie wyczuwalny językiem.

Najczęściej wczesne objawy są bagatelizowane i uznawane za przejściowe afty i owrzodzenia.

  • Osoby palące nałogowo tytoń oraz nadużywające alkoholu są w najwyższej grupie ryzyka zachorowania na nowotwór jamy ustnej.

Karciogeny uwalniane w trakcie palenia papierosów mają wpływ na zmiany genetyczne w komórkach błony śluzowej jamy ustnej.

Osoby nałogowo palące papierosy są siedmiokrotnie bardziej narażone na raka jamy ustnej niż niepalący, a nadużywające alkoholu – sześciokrotnie. Połączenie obydwu nałogów podnosi ryzyko zapadalności na raka jamy ustnej o 38 razy!

Ponadto wdychanie szkodliwego dymu papierosowego ma wpływ na podatność na nowotwory również błony śluzowej w górnym odcinku układu oddechowego i pokarmowego.

  • Kolejnym czynnikiem ryzyka jest nieodpowiednia higiena jamy ustnej. Stany zapalne wywołane brakiem higieny powodują stałą obecność bakterii oraz zmian, które prowadzą do nowotworów.
  • Zakażenie brodawczakiem ludzkim HPV również jest istotną przyczyną zapadalności na raka jamy ustnej. Przyjmuje się, że 20% przypadków raka jamy ustnej i aż do 80% raka gardła ma związek z infekcją HPV. Wirus brodawczaka ma wpływ na mutacje genów i niestabilność genomu komórek nabłonkowych.
  • Przewlekłe uszkodzenia mechaniczne, takie jak uporczywe przygryzanie wargi czy wnętrza ust, zaniechania w stosowaniu zabiegów stomatologicznych oraz źle dopasowane protezy ortodontyczne
  • Do grupy ryzyka należą również młode osoby uprawiające seks oralny z większą ilością niż sześciu partnerów.
  • Osoby unikające diety bogatej w witaminy ze świeżych owoców i warzyw
  • Nadmierna ekspozycja na promienie słoneczne (dotyczy raka wargi)

Jakie objawy powinny zaniepokoić pacjenta?

  • Zmiany w okolicy ust o białym, czerwonym lub biało-czerwonym zabarwieniu
  • Zmiany krwawiące w obrębie ust
  • Wszelkie zgrubienia w okolicy ust i policzków
  • Wszelkie guzy i guzki
  • Zmiany w odczuwaniu fizycznym wewnątrz ust (drętwienie, mrowienie itp.)
  • Owrzodzenia
  • Trudności w połykaniu
  • Trudności w poruszaniu językiem
  • Zmiana smaku
  • Kłopoty z artykułowaniem wyrazów
  • Bóle różnego rodzaju (języka, ucha, wnętrza ust)
  • Fetor z ust
  • Szczękościsk
  • Nadmierne produkowanie śliny

Diagnostyka raka jamy ustnej

W przypadku podejrzenia nowotworu jamy ustnej konieczne jest pobranie kompetentnego wycinka z guza i poddanie go badaniu histopatologicznemu.

Wynik badania określa charakter, rodzaj, wielkość i stopień złośliwości nowotworu.

Dodatkowe badania potrzebne w diagnostyce raka jamy ustnej:

  • USG szyi
  • Tomografia komputerowa
  • RTG szczęki i klatki piersiowej
  • USG jamy brzusznej (w celu wykrycia potencjalnych przerzutów)

Leczenie raka jamy ustnej

Leczenie nowotworu jamy ustnej zależne jest od kilku czynników: stanu zaawansowania raka oraz miejsca usytuowania.

Niewielkie zmiany nowotworowe, które nie zaatakowały węzłów chłonnych, usuwane są natychmiast wraz z niezbędnym marginesem wokół tkanki.

Guz o wyższym stopniu złośliwości, który jednak nie zdążył zająć węzłów wartowniczych, wycina się wraz z węzłami lub poddaje je radioterapii.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy doszło już do nacieków na sąsiednie tkanki. W zależności od wielkości raka, wycina się szerszy margines wraz z guzem, a często z tkankami kości oraz grupy węzłów chłonnych. Po operacji onkologicznej konieczna jest chemioterapia i naświetlanie.

Przejdź do następnej strony

Nasi klienci