Rozmowa z lek. stom. Wojciechem Fąferko założyciel kliniki stomatologicznej DUNIQUE w Katowicach

Poniższa rozmowa powstała we współpracy z marką DUNIQUE

W poprzedniej rozmowie ze „Stomatologia News” podkreślał Pan, że najważniejsze jest kompleksowe podejście do narządu żucia. W swojej nowej książce „Chcesz wydłużyć swoje życie? Zacznij od zębów” idzie Pan o krok dalej i bezpośrednio łączy stomatologię z długowiecznością. Co skłoniło Pana do przełożenia wieloletniego doświadczenia klinicznego na poradnik dla pacjentów?

Przez ponad dwadzieścia lat najczęściej słyszałem w gabinecie nie pytanie „Czy będzie bolało?” ani „Ile to kosztuje?”, tylko: „Dlaczego nikt mi tego wcześniej nie powiedział?”. Pacjenci pytali o podstawy: jak wybrać dentystę, kiedy szukać drugiej opinii, dlaczego jedno leczenie kosztuje 3 tysiące, a inne 30. Ta wiedza zwykle ginie gdzieś między krótkimi wizytami. Książka jest moją odpowiedzią na te wątpliwości.

Krok w stronę długowieczności był naturalny. Mamy dziś metaanalizy, które wiążą przewlekły stan zapalny w jamie ustnej z chorobami serca i cukrzycą, a liczbę zachowanych zębów z długością życia. Pomyślałem, że skoro ta wiedza jest dostępna, powinna trafić do jak największej grupy osób. Nie napisałem tej książki, żeby zastąpić lekarza, tylko żeby pacjent potrafił go lepiej wybrać. I dzięki temu również lepiej zadbać o swoje zdrowie.

W książce opisuje Pan aż 13 „czerwonych flag”, czyli sygnałów ostrzegawczych przy wyborze gabinetu (jak leczenie kanałowe bez mikroskopu czy brak planu leczenia), oraz 5 „zielonych flag”. Jaka kluczowa informacja dotycząca profilaktyki i zapobiegania chorobom jamy ustnej wciąż najmocniej zaskakuje Pana pacjentów, gdy dowiadują się o tych standardach?

Przede wszystkim to, że krwawiące dziąsła nie są normą. Pacjenci mówią „mam wrażliwe dziąsła”, a to jest aktywny stan zapalny. Gdyby rana na ręce krwawiła przy każdym dotknięciu, każdy poszedłby do lekarza. Z dziąsłami prawie nikt nie idzie.

Drugie zaskoczenie to skala. Pacjenci pod stałą opieką periodontologiczną tracą średnio jeden ząb na dziesięć lat, a bez regularnej opieki nawet cztery. Czterokrotna różnica wynika tylko z tego, że jedni przychodzą na kontrolę, a drudzy nie. W dużym badaniu z Tajwanu regularne usuwanie kamienia wiązało się z niższym ryzykiem zawału i udaru. Trzecia rzecz: ząb, który nie boli, nie musi być zdrowy. Przy korzeniach może się latami tlić ukryty stan zapalny.

Wyposażył Pan czytelnika w checklisty i pytania na pierwszą wizytę. Jakie jedno pytanie powinien zadać każdy pacjent przed rozpoczęciem planu leczenia, a wciąż robi to zbyt rzadko?

„Co wybrałby Pan dla siebie albo dla swojej rodziny?” To pytanie często daje najszczerszą odpowiedź. Jest mi bliskie, bo to moja zasada od pierwszego dnia pracy: proponuję pacjentowi takie leczenie, jakie zastosowałbym u siebie, u swojego dziecka, u rodziny. Jeśli lekarz dla siebie wybrałby opcję A, a pacjentowi proponuje B, warto zapytać dlaczego.

Jeśli plan zaczyna się od usunięcia zęba, dodałbym drugie pytanie, które pacjenci prawie zawsze pomijają: „A co potem z tym miejscem?”. Kość po ekstrakcji zaczyna zanikać od razu, a „niech się zagoi” często oznacza później dłuższe i droższe leczenie.

Zwraca Pan również uwagę na pacjentów, którzy przez lata unikają gabinetu ze wstydu oraz lęku przed oceną. Co personel medyczny może zrobić, aby skutecznie sprawić, by strach i lęk przed oceną minęły?

Najpierw trzeba powiedzieć prawdę: kto boi się dentysty, jest w większości, nie w mniejszości. Dentofobia to jedna z najczęstszych fobii u dorosłych.

Druga sprawa to brak oceniania. Pierwsza myśl lekarza powinna brzmieć: „dobrze, że Pan przyszedł, teraz możemy działać”. Zdania „jak można było do tego dopuścić” albo „dorośli się nie boją” potrafią odsunąć człowieka od leczenia na lata.

Trzecia to oddanie pacjentowi kontroli. Umawiamy sygnał STOP: podniesiona ręka oznacza natychmiastowe przerwanie zabiegu. Tłumaczymy krok po kroku. Pierwsza wizyta to zawsze powinna być tylko rozmowa.

Czwarta to narzędzia: komputerowe znieczulenie, sedacja wziewna, a przy silnym lęku leczenie w sedacji dożylnej z anestezjologiem. Bardzo pomaga też osoba, z którą pacjent porozmawia przed wizytą. U nas to Opiekunka Pacjenta. Czasami trzeba też zastosować całkowicie niestandardowe podejście. Pamiętam jak kiedyś z pacjentem, który nie był w stanie wejść do gabinetu, spotkałem się w kawiarni. Dziś ma zdrowy uśmiech.

Przy największych zabiegach liczy się też to, co dzieje się po nich. Dlatego w nowym centrum chirurgicznym, o które rozbudowujemy nasz obecny gabinet, przygotowujemy 6 dodatkowych pokojów wypoczynkowych, w których pacjent może spokojnie dojść do siebie po zabiegu.

W książce mocno akcentuje Pan, że stan jamy ustnej przekłada się na ryzyko chorób serca, mózgu czy cukrzycy. Czy pacjenci wciąż są zaskoczeni tym, jak infekcje przyzębia wiążą się z problemami kardiologicznymi lub neurologicznymi?

Wciąż tak. Bakterie typowe dla jamy ustnej znajdowano w blaszkach miażdżycowych tętnic wieńcowych. Przy cukrzycy działa błędne koło: zapalenie dziąseł utrudnia kontrolę cukru, a źle kontrolowana cukrzyca pogarsza stan dziąseł. Leczenie przyzębia poprawia wyniki leczenia cukrzycy. Dane pokazują również ciekawą zależność. Osoby, które mają mniej niż 20 zębów, statystycznie żyją krócej.

Najbardziej poruszają pacjentów badania nad mózgiem. W mózgach osób z chorobą Alzheimera wykryto enzymy bakterii odpowiedzialnej za zapalenie przyzębia. Zawsze jednak dodaję, że związek przyczynowy wymaga dalszych badań, bo uczciwość jest tu ważniejsza niż efektowny nagłówek. Nawet bez ostatecznego dowodu przekaz jest prosty: przewlekły stan zapalny w ustach obciąża cały organizm i warto go usunąć.

Podkreśla Pan prawo pacjenta do poznania alternatywnych metod leczenia. Jak prowadzić dialog przy fotelu, aby pacjent czuł się rzeczywistym partnerem w procesie decyzyjnym, a nie jedynie odbiorcą procedur?

Najpierw trzeba przedstawić wszystkie realne opcje, z zaletami i wadami, także te, których lekarz sam nie wykonuje. Piszę o tym w książce otwarcie: lekarze naturalnie proponują to, co najlepiej znają. Kto nie wszczepia implantów, zaproponuje most. Kto nie leczy kanałowo pod mikroskopem, szybciej zaproponuje usunięcie zęba. To ludzkie, ale pacjent ma prawo znać alternatywy, a Kodeks Etyki Lekarskiej to zapisuje.

Druga rzecz to rozmowa o pieniądzach bez tabu: pisemna, szczegółowa wycena, rozłożona na etapy, z informacją, co jest pilne, a co może poczekać.

Trzecia to czas. Pacjent może wziąć plan do domu, porozmawiać z rodziną, zasięgnąć drugiej opinii. Partnerstwo działa w obie strony: pacjent mówi prawdę o lekach i nawykach, lekarz o możliwościach i ograniczeniach.

Wszystkie te standardy – od pogłębionej diagnostyki po partnerską relację i traktowanie pacjenta jak członka rodziny – przeniósł Pan do kliniki DUNIQUE. Jak w praktyce dba Pan o to, by multidyscyplinarny zespół patrzył na pacjenta całościowo?

Każdemu nowemu członkowi zespołu przekazuję jedną zasadę: leczymy pacjenta tak, jak leczylibyśmy siebie, swoje dziecko, swoją rodzinę. Żeby nie została hasłem, potrzebny jest system.

Leczenie planujemy od końca: najpierw cel, potem droga do niego. Diagnostykę zaczynamy szeroko: tomografia, ocena przyzębia i błon śluzowych, wywiad ogólny. Każdy przypadek trafia do właściwego specjalisty, a trudniejsze omawiamy wspólnie, zanim zaczniemy leczenie. Całość łączy Opiekunka Pacjenta, która prowadzi pacjenta od pierwszego kontaktu do końca leczenia, żeby nie musiał sam składać planu z kawałków.

Nie udaję, że to proces zamknięty. Współpraca między stomatologią zachowawczą, ortodoncją, protetyką i implantologią to wyzwanie każdej wielospecjalistycznej kliniki i stale nad nią pracujemy.

Edukację pacjentów realizuje Pan na wielu płaszczyznach – od kanału na YouTube, przez autorski blog implantystomatologiczne.pl, aż po wydanie książki. Jakie są Pana kolejne plany i wyzwania zawodowe?

Dziś cała moja energia idzie w klinikę. Wkrótce otwieramy centrum chirurgiczne z salami zabiegowymi i pokojami wypoczynkowymi dla pacjentów po największych zabiegach. Komfort po zabiegu jest takim samym elementem jakości jak sam zabieg.

Drugie wyzwanie to zespół. Chcę, żeby standard DUNIQUE był powtarzalny u każdego lekarza i każdej koordynatorki. Rozwijamy też leczenie implantami ceramicznymi, opierając się na rzetelnej ocenie dowodów naukowych. Kończę również Master in Oral Implantology we Frankfurcie.

Edukacja zostaje, ale w skupionej formie: książka, YouTube i media społecznościowe.

Książka lek. stom. Wojciecha Fąferko „Chcesz wydłużyć swoje życie? Zacznij od zębów” jest dostępna na

https://dunique.pl/sklep/produkt/ksiazka-chcesz-wydluzyc-swoje-zycie/

Lek. stom. Wojciech Fąferko

to założyciel kliniki stomatologicznej DUNIQUE w Katowicach oraz doświadczony specjalista implantologii i chirurgii stomatologicznej z ponad 20-letnim stażem. Absolwent Śląskiej Akademii Medycznej, ukończył prestiżowe studia podyplomowe i uzyskał tytuły na uczelniach we Frankfurcie, Nowym Jorku oraz Sienie. Jako autor książki „Chcesz wydłużyć swoje życie? Zacznij od zębów”, łączącej zdrowie jamy ustnej z długowiecznością, w rozmowie ze „Stomatologia News” opowiada o holistycznym podejściu do pacjenta, edukacji jako filarze leczenia oraz budowaniu relacji opartej na partnerstwie i zaufaniu.

Klinikę znajdziesz pod adresem:

DUNIQUE Holistic Dental Clinic

ul. Sokolska 30/U17, Katowice

lub online na stronie dunique.pl

tel. 515 022 333